Kiel pluki tomatojn

How to pick tomatoes

Saltu al la Esperanto versio!

Mark L. Vines <MarkLVines /c`e/ eworld.com>:

=======================================================

HOW TO PICK TOMATOES IN FIVE CONLANGS

Q.  How do you say, "I intend to pick those tomatoes," in Esperanto?

A.  Because of case & number agreement, you have almost complete freedom of word order.  You can say, "Those I tomatoes to pick intend," or "Tomatoes intend I those to pick," or "Intend tomatoes to pick those I," with no loss of meaning.  But be prepared for misunderstandings if you don't use SVO order, since many {samideanoj} don't understand the accusative case.  And some may think you intend to pick tomato _plants_, unless you specify "tomato fruits" or maybe "ketchup berries."

Q.  How do you say, "I intend to pick those tomatoes," in Interlingua?

A.  However you say it, remember that other variants are not only possible but highly welcome.  Just don't say it the way they do in that pathetic dreck-language, Esperanto.

Q.  How do you say, "I intend to pick those tomatoes," in AllNoun?

A.  First you must decide your role.  Are you the whole, since the act of picking tomatoes is your intent?  Or is intent the whole, with you as the agent & the act of picking tomatoes as the patient?  If intent is the whole, should you be enclosed with the act of picking as its agent?  If so, should you be hoisted as agent of the intent, or should picking be hoisted as patient of the intent?  (Sorry, only one hoist per enclosure, unless the hoisted parts are equivalent.)  Or should your picking of tomatoes be a purely enclosed proposition with no parts hoisted?  Answer these questions before translating, so that you can maximize the advantages of this maximally simple grammar.

Q.  How do you say, "I intend to pick those tomatoes," in Lojban?

A.  Lojban is free from syntactic ambiguity, so we should have no trouble translating, unless your example sets some kind of semantic trap.  Let's see.  Intend is {purpla}, which requires an abstractor of selma'o NU in the x3 place.  Now, some Lojbanists might prefer to describe tomato picking as an activity or event.  Others might describe it as a process, an experience or even a state.  Most would not describe tomato picking as a property, at least not as a human property, altho a mechanical tomato picker could be said to have a tomato picking property, which humans might be said to share.  Hmm.  This _is_ a semantic trap.  No matter which NU abstractor we use, someone on the list will disagree.  Maybe we'd better express intent with an attitudinal, make a tanru for tomato picking & leave it at that.

Q.  How do you say, "I intend to pick those tomatoes," in Laadan?

A.  While going about our business of vibrating the patriarchal paradigm to pieces, we noticed that female Native Antarcticans perceive as dissimilar several activities which clumsy old English lumps together under the single rubric of tomato picking, & promptly assimilated their system of tomato harvest distinctions into our panfeminist lexicon.  In order to translate your sentence, therefore, you must imbibe a new perceptual grid, asking yourself which of these activities you wish to perform.  Do you plan to {dathar}, pick tomatoes while holding a basket in your writing hand?  Do you mean to {daemel}, pick sunset-colored tomatoes right at the moment of sunset?  Do you expect to {danoramith}, pick tomatoes that already look delicious even when you are not hungry?  Or do you intend to {dabenan}, pick tomatoes that are respected but not yet ripe?

=======================================================

Please feel free to send me your own, no doubt funnier, variations on this theme....  I note in passing that the anti-Esperanto vituperations were taken practically verbatim from actual Interlingua literature ... & also that Esperanto, despite my little joke, has no word for ketchup.


Esperante:

=======================================================
Tradukis Jens Stengaard Larsen <jens /c`e/ cphling.dk>:
=======================================================

KIEL PLUKI TOMATOJN EN KVIN PLANLINGVOJ

D.  Kiel diri "Mi intencas pluki tiujn tomatojn" en Esperanto?

R.  Pro la kaza kaj nombra kongruo, vi havas preska komplete liberan vortordon.  Vi povas diri: "Tiujn mi tomatojn pluki intencas," a "Tomatojn intencas mi tiujn pluki," a "Intencas tomatojn pluki tiujn mi," perdante nenion de la senco.  Sed antavidu miskomprenojn se vi ne uzas SVO-ordon, ^car multaj {co-idealists} ne komprenas la akuzativon.  Kaj iuj povas kredi ke vi celas pluki tomato-_plantojn_, krom se vi klare indikas "tomatofruktojn" a eble "ke^cupo-berojn".

D.  Kiel diri "Mi intencas pluki tiujn tomatojn" en Interlingvao?
 
R.  Kiel ajn vi diros tion, memoru ke aliaj variantoj estas ne nur eblaj sed treege bonvenaj.  Nur ne diru kiel oni diras en tiu fu^sa lingva^co nomata Esperanto.
 
D.  Kiel diri "Mi intencas pluki tiujn tomatojn" en NurSubstantivoj?

R.  Unue vi devas decidi vian rolon. ^Cu vi estas la tuto, per tio ke la ago de tomat-plukado estas via intenco?  A ^cu la intenco estas la tuto, kun vi aganto k la ago de tomat-plukado suferanto?  Se la intenco estas la tuto, ^cu vi estu inkluzivita en la ago de plukado estante ^gia aganto?  Se jes, ^cu vi estu levita estante aganto de la intenco, a ^cu la plukado estu levita estante la suferanto de la intenco?  (Bedarinde, nur po unu levo je inkluzivo, krom se la levitaj partoj estas ekvivalentaj).  A ^cu via tomat-plukado estu pure inkluzivita propozicio sen levitaj partoj?  Respondu tiujn demandojn anta ol traduki, tiel ke vi povos maksimumigi la avanta^gojn de ^ci tiu maksimume simpla gramatiko.

D.  Kiel diri "Mi intencas pluki tiujn tomatojn" en Lo^jbano?

R. Lo^jbano malhavas sintaksan plursencecon, do al ni ne problemus traduki, krom se via ekzemplo enhavas ian semantikan kaptilon.  Ni vidu.  Intenco estas {purpla}, kio postulas abstraktilon de selma'o NU en la x3-a loko.  Nun, iuj lo^jbanistoj preferus priparoli tomat-plukadon kiel aktivecon a eventon.  Aliaj priparolus ^gin procezo, sperto, a e^c stato.  La plej multaj ne priparolus tomat-plukadon kiel kvaliton, ne homan almena, kvankam direblus ke mekanika tomat-plukilo havas tomat-plukan kvaliton, kiun anka homoj direble havus.  Hmm.  Fakte _estas_ semantika kaptilo.  Kiun ajn NU-abstraktilon ni uzos, iu en la listo malkonsentos.  Eble ni prefere esprimu intencon per sinten-signilo, faru tanru-on pri la tomatplukado kaj lasu ^gin tia.

D.  Kiel diri "Mi intencas pluki tiujn tomatojn" en Laadano?

R.  Agadante en nia entrepreno por vibradante dispecigi la patriarkan paradigmon, ni rimarkis ke indi^genaj Antarktaj mali^coj perceptas plurajn malsamajn aktivecojn en tio kion la malaplomba malnova Angla lingvo ["Jes! Jes! Mortigu, mortigu!" - krias la pacama esperantistaro] kun^sovas sub la unuopa rubriko tomat-plukado, kaj ni tuj asimilis ilian sistemon de tomat-rikoltaj distingoj en nian tutfeminisman vortaron. Por traduki vian frazon, do, vi devas alproprigi novan perceptaron, demandante vin kiun el la jenaj aktivecoj vi deziras realigi. ^Cu vi planas {dathar}-i, pluki tomatojn tenante korbon en via skriba mano? ^Cu vi celas {daemel}-i,
pluki sunsubir-kolorajn tomatojn ^guste en la momento de sunsubiro? ^Cu vi antavidas {danoramith}-i, pluki tomatojn kiuj jam aspektas frandindaj e^c se vi ne malsatas?  A ^cu vi intencas {dabenan}-i, pluki tomatojn respektatajn, sed ankora ne maturajn?
 
=======================================================

Ne hezitu sendi al mi viajn proprajn, sendube pli amuzajn, varia^jojn je ^ci tiu temo....  Mi pretere notas ke la kontra-Esperantaj vipadoj estas prenita praktike lavorte el vera Interlingua-linteraturo ... k anka ke Esperanto, malgra mia eta ^serco ne havas vorton por spicita tomatoka^co [t.e., se oni ne mem faras "ke^cupon"!].
 



 ^Gisdatigita je la 1 septembro 1997 fare de Ken Caviness     --    Bonvolu averti min pri eraroj!